Saldanadii Gasaargude Iyo Dejintii Mareexaan Q-5aad

Waxaana kala wareegay Garaad Caliyow tariikhdu markay ahayd 1897, wuxuuna hayey muddo    5 sano ah.

Isna waxaa kala wareegay Garaad Maleelow taariikhdu markay ahayd 1912, wuxuu ahaa garaadkii ugu dagaal kululaa wuxuu la dagaalamay sidoo kale Booranta, Ogaadeen iyo Dagoodiye, waxayna ku dagaaleen xadka Itoobiya iyo Soomaaliya.

Aw Maleelow wuxuu ahaa abaan duule, wuxuuna duulaankiisii u qaybiyey aagaga dagaalku ka socdey sida Filto iyo Diida Canaane, Ceelwaaq, dagaalkaas oo aad iyo aad loogu hoobteysiiba dagaalkii “Qanjara” dagaalkaas oo ay ku hoobteen Gasaargude, Gawaaweyn, Garamare, Mareexaan, waxaa kaloo ku xigay dagaalkii “Makalle” oo aad loogu dhamaadey, kuna dhamaadeen Gasaargude, Gawaa weyn, Garamare, Geelidle iyo Mareexaan, dagaalkaas oo ay ku dhamaadeen abaanduulayaashii Gasaargudesida :-

   1-Macalin Xasan
   2-Bashiir Max’ed
    3-Xasan Malle
4-Max’uud Max’ed Anoy , iyo kuwo kale.

Aw Maleelow wuxuu hayey 15 sano wuxuuna dhintay 1927.

waxaana kala wareegay Aw Xuseen Malle wuxuuna ahaa Garaadkii maslaxadda badnaa, wuxuuna u ogolaadey in Mareexaan meeshii uu doono ka degi karo wadanka.

Mareexaan oo sidaas loo sharfey ayeysan wax mahad celin ah laga haynin ilaa iyo hada ooba ay leeyihiin dhulka anagaa iska leh, DigilMirifle wax yer ayaa ka degan, Garaad Xuseen Malle sidaas ayaa nabad loogu ogolaadey loona yiri waa nin nabadeed wuxuuna hayey 19 sano wuxuuna dhintay 1946.

Ka dib waxaa la wareegey xukunkii Garaad Axmed Caliow.

Garaad Axmed Caliyow wuxuu halkii ka sii wadey asagoo wax isbedel ah aan ku sameyn nidaamkii Garaad Aw Xuseen Malle.

Waqtigii Garaad Axmed Aliyow waxaa bilowdey in ay soo shaac baxdo naceybkii ay u qabeen Mahaatiri khaasaten Mareexaan iyo kuwii kubahoobey xisbigii Leego, waxaa keliya aan ka soo qaadan doonaa laba dhacdo oo keliya, laakiin waxaan ku soo bandhigi doonaa qoraaladeena danbe oo inoo bilaaban doonaan markaan dhameyno Taariikhdan Saldanadan Gasaargude.

Labada dhacdo oo aan soo qaadaneyno ayaa ah, waxaa hal mar la wada diley laba halyey oo aad iyo aad ugu fir-fircoonaa, labadaa halyey ayaa waxaa la kala oran jirey Maxamed Sheekh C/raxmaan “Wiilow”(Gasaargude) iyo Macalim cumur (Gawaawiin).

. Wiilow Sheekh C/raxmaan wuxuu ahaa nin wax ka baranayey dalka masar, waxaa lagu abaabuley in wax barashadiisa laga baabi’iyo asagoo ku jirey sanadkii ugu danbeeyey ee uu ka qalinjebin lahaa, wuxuuna ahaa nin geesi ah oo aan gaban aana marna u dulqaadan in la gardareysto, waxaa la geliyey dagaal geliyeena niman Majeerteen ah oo ay isla dhigana jireen Jaamacada Al-azhar, waa ay isugu tageen oo six un ayey u dileen ayagoo nafta keliya ooga tagey, markii uu soo raystey ayuu u raadsadey hal halo o uu ku dhigey tey ku dhigeen mid ka daran, waxa ay noqotey in laga soo ceyriyo jaamacadii, waxaana hormood ka ahaa nin la oran jirey Kamaalu-diin ayna siiyeen Laaluush si uu ugu adkeysto ceyriska Wiilow, si kasta marka la yeeley oo loola hadley waa uu diidey Maamulihii Jaamacada Al-azhar.

Qore: Isaak Eeding Hassing (Isaak Doolow)
isakdoolow@yahoo.com