Markaa ka dib Garaadka wuxuu isugu yeeray dadkii dalka deganaa kuwaas oo kala ahaa:-
1- Gasaargude
2- Waaqdhoore
3- Gawaaweyn
4- Gare
5- Booran, Sagaal iyo Sideed, iyo wixii meelaha ka dhowaa.
Markii dadka la isugu yeeray dhamaantooda way diideen , khilaaf weyn ayaa ka dhex dhacay markii dambe Garaadku wuxuu yiri dadka waa dad islaam ah oo u dhashey Daarood Ismaciil dad xun ma aha waan is weheshaneynaa waxaa suurta gal in beri wax taraan.
Dadkii dalka degenaa ayaa waxay yiraahdeen dadkan sidii Bari loogu soo kiciyey ayey noo kicin doonaan intey soo bataan ee Garaadow ka fiirso arintan, Garaad Maadow wuu ka diiday taladooda wuxuuna yiri waan dejinayaa.
Markaa Gawaaweyn waxay tiri: Hiladan ka cabayo yuusan iman maadaama ay siifka ay quudaneysey.
Waaqdhoore wuxuu yiri Gawaaweyn ayaan ku raacsanahay, Booran waxay tiri dadkan qorax ka soo bax ayey ka yimaadeen meeshooda halagu celiyo.
Garre wuxuu yiri nimankan afarta ah labo gayb ha laga dhigo Bay iyo Gedo haloo kala tuuro, kii soo noqdana hala dilo hadii kale way soo noqonayaan.
Gaasaargude ariinta waa ka aamusay, ka dibna Garaadkii wuu xanaaqay wuuna habaaray qabaa’iladii oo dhan wuxuu yiri niman yahow Mareeaxaan cahdi weyn ayaan kala qaadaneynaa, balan iyo dhaar ayaan kala qaadaneynaa haduu nooga baxo arintaas (balantaas), haduu ruux degan Gedo warankiisa u qaato ama dagaal aan ku wado tashanin masiibo dhexdiisa ayey ka ku dhacaysaa oo Gedo ka ka ciso, haddii owlaadeyda ku soo laabto oo dhib u geysto ama ka oohiyo ama dilo ama sharafta dalka ku leeyihiin ka qaado Inshaa Allaah Mareexaan Gedo wax ka kiciyo ayuu arkayaa, idinkana kuwii qoolkeyga jebiya ha noqonina.
Aniga igu fiiriya waa yahay isaga oo been u maleynayey, Booran waxaad tiri qorax ka soo ha lagu celiyo inshaa Allaah qorraxda meesha ay ku dhacdo Allaah ha ku geeyo.
Garre waxaad tiri laba gabal halaga dhigo Insha Allaah labo Garre oo aan is af aqoon Allaah ha kaa dhigo.
Gawaaweyn waxaad tiri webigeyga yuu iman webiga jiinkiisa ayaan kugu ogahay.
Waaqdhoore waxaan kaa dhigay kabka Gawaaweyn, Gasaargude arinta waad ka aamustay inaad caddeyso ee arintaada laba cidaad geri la isku dhuftey ayaan ka dhigay.
Mareexaan Inshaa Allaah Gedo adigaan kuu dhiibay ciidankii Gedo cadowga ka ilaalin lahaa adigaan kaa dhigay, biyo ayaa kaaga soo baxaya.
Maalintaad owlaadeyda ku soo noqotid ayaa laguu yaabaa. waxaana istaagay “Axmed Aadan Rooble ” Reer Xasan ahaa wuxuu yiri ‘ Garaadow waan ogolaaney gudoonkaaga waan kaa qaadney waxaan ku faraxsanahay balantaas iyada ah, cahdigaaga haddii aan ka baxno Allaah habaarkiisa iyo kaagaba Allaah ha nagu rido.
Intaa ka dib waxaa istaagay “Khaliif Foqo Xasan” oo la taliyo ah wuxuu yiri: waxaa noo dhaar ah noo balan ah cahdigii adiga iyo anaga wada galnay in aan la jebinin, labadii nin ee la socdeyna waxay yiraahdeen kuwaas ayaan ku raacsanahay.
Garaad Maadow wuxuu ku dardaarmay sidii aan kor ku soo xusnay, balantii u taaley Mareexaan iyo Gasaargude. Waana tay yiraahdeen Mareexaan, “Gasaargude waa Gob Raxaweyn” jaceylna uma orane dantooda ayaa aheyd.
Qore: Isaak Eeding Hassing (Isaak Doolow)
isakdoolow@yahoo.com